Bal Neden Kristalleşir? Ilık Suyla Nasıl Açılır?

Bal, içindeki glikozun bir bölümü kristal oluşturduğunda koyulaşır ve taneli görünür. Kavanozdaki bu değişim tek başına bozulma belirtisi değildir. Balı ekmeğe sürecekseniz olduğu gibi kullanabilirsiniz. İnce bir sos için akışkan kıvam istiyorsanız, gereken miktarı cam bir kavanozda ılık su banyosuyla yumuşatın. Önce dokuya ve balı nerede kullanacağınıza bakmak, bütün kavanozu ısıtıp tekrar soğutmaktan daha pratiktir.

Kavanozda neler oluyor?

Balın başlıca şekerleri glikoz ve fruktozdur. Glikozun bir bölümü sıvıdan ayrılıp küçük kristaller oluşturabilir. Kristaller arttıkça bal saydamlığını yitirir, kaşıkta pütürlü hissedilir ve daha yavaş akar. Polene benzer küçük parçacıklar kristallerin büyümeye başlayabileceği yüzeyler sağlar. Bu yüzden taneler önce kenarda ya da dipte belirip zamanla kavanozun daha büyük bir bölümüne yayılabilir.

Nektar kaynağı balın şeker bileşimini etkiler. Glikoz oranı görece yüksek ballar, benzer koşullarda fruktoz oranı daha yüksek ballardan çabuk kristalleşebilir. Kavanozların farklı hızda değişmesi bu nedenle olağandır. Krem balda ise ince kristaller özellikle istenir. Bu doku, balın bıçakla sürülebilmesini sağlar. Görünüşünden yola çıkarak balın kaynağını veya saflığını belirleyemezsiniz.

University of Arkansas Extension

Sürülecek bal ve dökülecek bal

Kızarmış ekmekte taneli bal yerinde durur ve kenarlardan kolayca akmaz. Ilık çayda bir kaşık bal zaten karıştırarak çözülebilir. Bu iki kullanımda kavanozu ısıtmaya gerek kalmaz. Kristaller iriyse ve yoğurdun içinde ağızda hissedilmelerini istemiyorsanız küçük bir porsiyonu ayırıp yumuşatabilirsiniz.

Salata sosu için akışkan kıvam karıştırmayı kolaylaştırır. Gereken balı temiz, kuru bir kaşıkla küçük kavanoza alın, yumuşatın ve tarifteki sirke veya limon suyuyla karıştırın. Sonra yağı ekleyin. Böylece tarifin sıvısını kendi kâsesinde kullanmış olursunuz. Saklama kavanozuna su dökerek balın kıvamını değiştirmeyin. Şekerle çalışırken kap seçiminin neden önemli olduğunu esmer şeker saklama rehberinde de görebilirsiniz.

Bir partiyi seçerken kaşıktaki akışa bakın. Ekmeğe süreceğiniz bal kaşıkta yumuşak bir tepecik oluşturuyorsa işinizi görür. Soğuk bir sosa girecek balın ise kaşıktan kesintisiz akması karıştırmayı kolaylaştırır. Özellikle az miktarda sos yaparken, sert bir bal parçasını bütün malzemelerle aynı anda karıştırmak yerine önce asitli bileşenle pürüzsüzleştirmek daha kolaydır.

Esmer şekeri saklama rehberi

Ilık su banyosunu nasıl kurarsınız?

Tezgâha düz tabanlı bir kâse koyun. Az miktarda balı sağlam, ısıya dayanıklı küçük bir cam kavanoza alın ve kapağını kapatın. Kavanozu kâsenin ortasına oturtup yanına yaklaşık 38 °C su dökün. Su balın bulunduğu kısmı ısıtacak kadar yükselsin ve kapak çizgisinin altında kalsın. Kâseyi ocakta tutmayın. Musluktan gelen su çok sıcaksa önce ayrı bir kapta ılıtıp sıcaklığını ölçün.

Bir süre sonra kavanozu çıkarın, dışını ve kapağın çevresini kurulayın. Kapağı açın ve temiz, kuru bir kaşıkla karıştırın. İri taneler kalmışsa kapağı yeniden kapatıp ılıklığını yitiren suyu değiştirin. Başlangıçtaki kristal miktarı ve kavanozun büyüklüğü süreyi değiştirir. Bal tarifte rahatça ölçülebiliyor ve karışıyorsa banyoyu bitirin. Doku tamamen saydam olana kadar beklemek şart değildir.

Kavanozu açmadan önce kapağa yakın damlaları bezle alın. Bu adım özellikle dar bir kavanoz kullanıyorsanız işinizi kolaylaştırır, çünkü kapağı çevirirken dişlerin arasında kalmış su kavanoza damlayabilir. Bal çok sertse başlangıçta kaşıkla zorlamayın. Kenardaki tabaka gevşeyince karıştırmak, kalan kristallerin daha eşit ısınmasına yardımcı olur. Suyu yenilerken kavanozu önce kâseden alın, böylece sıcaklığı ayrı kapta ayarlayabilir ve kapağın üzerine su sıçratmadan işlemi sürdürebilirsiniz.

Yeniden tanelenirse ne yapmalı?

Ilık banyo mevcut kristalleri çözebilir. Balın şeker bileşimi aynı kaldığı için kristaller zamanla yeniden oluşabilir. Şişede yalnızca dar ağız tıkandıysa balı zorlayarak sıkmak yerine, kapağı açıp ulaşabildiğiniz kısmı kaşıkla cam kaba aktarın. Büyük ve sert bir kütlede önce dış katmanın yumuşamasını bekleyin. Camın çatlamasını önlemek için soğuk kavanozu çok sıcak suya sokmayın.

Hız kazanmak için kavanozu kaynar suya koymak veya doğrudan ocakta ısıtmak gereksizdir. Ilık suyu tazelemek, balı her kontrolde karıştırarak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bir tarif için yalnızca birkaç kaşık gerekiyorsa bütün kavanozu tekrar tekrar ısıtmak yerine o kadarını ayırın. Bal soğudukça kıvamı koyulaşır. Akışkanlığı değerlendirirken sıcak kaşıktaki görüntüyü tek ölçüt olarak kullanmayın.

Kavanozu nasıl saklamalı?

Sade balı sıkı kapanan gıdaya uygun bir kapta, güneşten ve ocak ısısından uzakta tutun. Her kullanımda temiz ve kuru bir kaşık seçin. Kavanoza su, meyve suyu ya da taze ot eklemek, sade balın saklama koşullarını değiştirir. Örneğin balı limonla karıştıracaksanız o öğünde kullanacağınız miktarı ayrı bir kâsede hazırlayın. Artanı ana kavanoza geri dökmeyin.

Kavanozda yalnızca tanelenme varsa bu değişimden balın bozulduğu sonucu çıkmaz. Belirgin ekşi veya alkollü koku ve süren kabarcıklanma ise fermantasyonla ilişkili olabilir. Böyle bir ürünü ılık banyoyla düzeltmeye çalışmayın. Balı 12 aydan küçük bebeklere vermeyin. Bu kural sıvı, krem ve kristalleşmiş bal için geçerlidir. Ilık su banyosunun amacı yalnızca kıvamı değiştirmektir.

Oregon State University Extension · USDA APHIS / The BeeMD · WHO